kitap - lık / dergi - lik / e-kütüphane / kitap tanıtımları / dergi tanıtımları / eleştiri

HAYAL BİLGİSİ SAYI 6 | OCAK 2012

2012-01-07T03:58:00.001-08:00

EDEBİYAT SOKAKTAKİ İNSANIN NE İŞİNE YARAR?

Değerli Hayal Bilgisi Okurları,

Bu sayımızın bir önsözü bir de sonsözü var. İlerleyen satırlarda bunun nedenini okuyacaksınız.

Hayal Bilgisi yeni bir yolculuğa daha koyuluyor 6. sayısı ile. Hiç şüphesiz, her yeni sayı ile birlikte, taşıdığımız yük de büyüyor. Sorumluluklarımız artıyor. Dergimize ulaşan her yazıyı büyük özen göstererek değerlendiriyoruz. Bütün yazıları dikkate alıyor ve dergimize bu vesileyle değer veren, vakit ayıran herkese mümkün mertebe yanıt vermeye çalışıyoruz. Bu noktada, kapılarını ‘edebiyata’ kapamış onlarca edebiyat dergisinden çokça farklı bir iş yapıyoruz.

Hayal Bilgisi’ni doğuran nedenlerden biri ve aslında en önemlisi şuydu. Yazılarımızla, emeğimizle dahil olduğumuz birçok dergi, dergiciliğe dair çok fazla olumsuz örnek ile çıktı karşımıza. Edebiyatın bir ‘edepli olabilme/edepli kalabilme’ sanatı olduğunu unutan editörler ve yayın yönetmenleri tanıdık. Maruz kaldık ne yazık ki.

Biz adına edebiyat dediğimiz değeri, ‘düşünebilme yeteneğimizin’ bir dışavurumu olarak görüyoruz. Ve bu nedenle de kalemlerimiz; doğrudan, insanı konu alıyor, insana dair çözüm önerileri sunuyor okuruna. Her gün sonsuz kez tekrarlanan bir kötülükler yumağı olarak görmüyoruz hayatı, insan hayata yalnızca olumsuzluklar katmıyor. Ama doğrudan insan ürünü olan ve gözyaşlarımızı hedef alan çok fazla şey yaşanıyor dünyamızda. Biz, sessiz kalamıyor; görmezden gelemiyoruz. Özlemlerimiz şiir güzelliğinde vücut buluyor sonra, bir öykü ya da bir mektup… Ama en nihayetinde, kimsesiz bırakmıyoruz eserlerimizi; her şiir bir yetim sahipleniyor misal, her mektup, bir yalnızı…

Ötekileştirdikleri herkesi ‘sokaktaki insan’ olarak gören ‘edebiyatçılar’ var. Bu nedenle, ‘Edebiyat sokaktaki insanın ne işine yarar?’ diye sorduk bu sayımızda. İstedik ki; bu dergi sahibi/yazarı edebiyatçılar, edebiyatın ‘egolarından’ ibaret olmadığını, ‘sokaktaki insanın’ edebiyatı güzelleştirdiğini fark etsinler.

Edebiyat yapmayıp, edebiyat hakkında konuşan malum ‘edebiyatçılara’, editörlere, yayın yönetmenlerine bir tepkidir artık Hayal Bilgisi! Buyrun, Hayal Bilgisi’nde hepimize yetecek kadar EDEBİYAT var.

Müştehir Karakaya ile Söyleşi (Cihat Albayrak), Hakan Bilge, Emine Köseoğlu, Müzeyyen Çelik, Emre Gürkan Kanmaz, Nurullah Yardımcı, Yelda Karataş, Cihat Albayrak, Ayşe Ünsal, Mehdi Akan, Gülşen Çağan, Umut Pusat, Esra Pak, Ervin Jahic | Elyad Musevi | Granaz Musevi (Çeviren: Nihan Işıker) Serap Orhan, Hakan Kartal, Mehmet Türkmen, Nur Banu Bahçeci, Nergihan Yeşilyurt, Emin Arı, İlknur Karanfil, Leyla Arsal, Şakir Taş, Mesut Gül, Yasin Altunbay, Serkan Engin, Ayşenur Mucan Olcars, Aziz Küçük, Metin Dikeç

İlerleyen sayfalarda mutlaka size hitap eden bir yazı ve yazar ile tanışacaksınız. Gelecek sayıda buluşmak üzere… İyi okumalar.

SONSÖZ

Değerli Okurumuz,

Hayal Bilgisi Van Erciş merkezli bir dergi. 23 Ekim 2011’de yaşanan deprem, Van ve Erciş için büyük bir yıkıma yol açtı. Yaşananlar herkesin malumu. Böylesine şiddetli bir deprem, hiç şüphesiz, binalarda olduğundan daha büyük yaralar açtı insanlarda.

Hayal Bilgisi, yaklaşık 4 aydır okurunun karşısında değil. Kasım’da çıkması gereken sayımız, deprem nedeniyle çıkmadı. Dergi taslağımız ve birçok dokümanımız kayboldu. Sponsor firmalarımızın bir kısmı tamamen yıkıldı. Uzun süre internet bağlantımız dahi yoktu. Bu günlerde çok okuduk, çok yazdık. Çadırda geçen iyi ay, geceler bu şekilde geçti. Hayatlarımızı normale döndürmek için çok çabaladık. Buradaki insanlara çeşitli konularda elimizden geldiğince yardımcı olmaya çalıştık.

En büyük yıkıma uğrayanların çocuklar olduğunu düşünüyoruz biz. Bu nedenle, Kurban Bayramı’nda, Kitap Bayramı projesini gerçekleştirip yüzlerce çocuğa kitap hediye ettik.

Depremde 6. sayımız basıma hazır halde olmasına rağmen kayboldu. Hiç şüphesiz, böyle bir felaketten sonra, dergi içeriğinin tümüyle yaşananlarla ilgili olması gerekirdi. Ancak, 6. sayı için seçilen yazıları yok sayamazdık. Bu nedenle, elimizdeki yazıların dizgisini yeniden yaptık ve önsüzümüz dahil, depremden hemen önce olduğu haliyle yeni sayımızı yayınlıyoruz.

Derginin tüm gelirleri ile depremzede çocuklara çocuk kitapları ve boyama kitapları alınıp hediye edilecek.

Derginin basım maliyetini karşılayan değerli edebiyatseverlere minnettarız.

İnşallah, Hayal Bilgisi okurunun desteği, yazarlarının özverisiyle yolumuza ara vermeden devam edeceğiz.

Deprem sürecinde bizi arayarak ya da mesaj göndererek yanımızda olduklarını hissettiren herkese teşekkür ediyoruz.

Böyle bir afetin bir daha yaşanmaması dileğiyle.

Hayal Bilgisi Dergisi Yayın Yönetmeni

[Cihat Albayrak]

Derdiyar ile Gülhandan Hikâyesi

2009-09-11T13:29:00.000-07:00

http://edebiyatuniversitesi.ning.com/forum/topics/derdiyar-ile-guelhandan

Derdiyar ile Gülhandan Hikâyesi
Ozan Ahmet Poyrazoğlu
77 Sayfa
Tap Yayıncılık
İstanbul 2009

Ahmet Porazoğlu, 1951 Erciş doğumlu… İlk, orta, lise ve öğretmen okulunu burada bitirdikten sonra, 13 yıl Van civarında öğretmenlik yapmış. İstanbul’a tayin olup, 12 yıl da burada mesleğini icra etmiş. 1998’de emekli olmuş. İstanbul Halk Ozanları Derneği başkanlığını yürütmekte… Ercişli Âşık Emrah ile Selbi Han, Derdiyar ile Gül Handan, Köroğlu, Necib Bey, Yaralı Mahmut gibi hikâyeleri unutulmaktan kurtarmış.

Eser 4 Bölümden oluşuyor. ‘Takdim’ bölümünde Erciş’ten ve Derdiyar’ın, kendi hayatına giriş hikâyesinden bahsediyor Poyrazoğlu. İkinci bölümde ‘Erciş’in âşıklık geleneğindeki yeri’ üzerine bilgiler sunuyor. ‘Emrah’ adının ilk olarak Ercişli Emrah ile başladığını, Erciş ile bütünleştiğini öğreniyoruz. Bir de Âşık Veysel’in vaktiyle(1967) Erciş’e gelip güzellemelerde bulunduğunu tabii. Bakalım hele ne demiş Erciş bağlarına Veysel:

Hani nerde senin bir çift bülbülün
Sahipsiz kaldın mı virane bağlar
O Âşık Emrah’tan hem Selvi Han’dan
Yer etti gönlümde nişane bağlar

Sular esma çeker lafzayi celal
Nice erenlere erişmiş kemal
Bülbül küsmüş dala virane melal
Bir daha da gelmez seyrana bağlar

Ben de düştüm bir ceylanın çölüne
Hoyrat konmuş Selvi Han’ın gülüne
Nasip kısmet çekti Erciş eline
Âşık Veysel geldi bu yana bağlar

Hikâyenin anlatıldığı bölüme değinmeden evvel son bölümde esere dâhil edilen küçük bir sözlüğün varlığından bahsetmek istiyorum. Hikâyenin bütününde, dilin akıcılığını sağlamak adına ve karakterlerin sesini daha iyi, sahici duyurmak amacıyla halkın günlük hayatında kullandığı, yöreye has kelimeleri kullanmış. Aşina olmayanlar için ise açıklamalar yazmış, günümüz İstanbul Türkçesinden karşılıklarını sunmuş. Açıkçası bir Ercişli olarak hikâyeye hâkim olan birçok kelime oldukça mutlu etti beni.

‘Bicek çıkarmanın’ ne olduğunu ben bu eser ile öğrendim. ‘Bicek’, baharın gelişinde yetişkin kızların bir bahçede toplanıp ağzı genişçe bir testi içine yedi çeşmenin suyundan karıştırıp, her kızın kendini tanıtacak bir işaret, ziynet eşyası ya da gül atarak testinin ağzını ipek bir bezle kapatması ile gerçekleşirmiş. Sonra da biri dilekçi öteki ise mani yorumcusu olan iki kız, testiden seçilen eşyalara göre maniler düzermiş. Bunun dışında, bala(çocuk), bibi(hala), çömçe(kepçe), hırttek(gırtlak), rut(çıplak), şahta(soğuk almak), şipana(kap eşiği) verebileceğim en güzel örnekler arasındadır. Doğup büyüdüğümüz, çocukluğumuzu geçirdiğimiz toprağımızda geçen hikâyeleri okumak, aslında birlikte büyüdüğümüz benzeri hikâyeleri kitap halinde görmek, unutulmaya yüz tutmuş bu mirasların sahiplenildiğini, kültürün aktarılması adına çabalanıldığını görmek memnuniyet verici bir şey. Erciş çevre il ve ilçelere oranla kültürel yoğunluğu ile dikkat çeken bir şehir. Bunun nedenini Poyrazoğlu şöyle açıklıyor:

‘Erciş Doğu Anadolu’da tarihi öneme haiz bir yerdir. Tarihin ilk çağlarından itibaren çok kavimler burada iskân tutmuştur. Karakoyunlu Türkmen Beyliğine bir süre başkentlik yapmıştır. Bundan dolayıdır ki o günden bugüne bir kültür ocağı olmuş ve bu özelliğini yıllarca korumuştur. Karakoyunlu Türkmenlerinde Âşıklık geleneği önemli yer tutmaktadır.’

Hikâye, Karakoyunlular devrinde Erciş’te yaşayan tasavvuf ehli, bilgin, merhametli Davut Bey’in oğlu Derdiyar ile aynı yörede yaşayan İlyas Hoca’nın kızı Gülhandan’ın, ‘bicek çıkarma’ ile başlayan aşkını konu alıyor. Hikâyenin bütününde konuşmalar türkü şeklinde gerçekleşiyor. Buna Poyrazoğlu’nun getirdiği açıklama, Ozan’ın sitemlerini barındırıyor:

‘Şimdi diyeceksiniz ki bu insanlar hep Türkü ile mi konuşuyorlardı. Evet, çünkü kültürümüz böyleydi. Asker uğurlarken, harman döverken, tarlada çalışırken hep türkü söylerdik. Şimdi ise robota döndük, ne anlayan var ne de dinleyen…’

Yazımı burada noktalayıp sizleri eseri okumaya davet ediyorum…

Eserden Esmâ'ya Bir Fiil Yaratmak - Ümit Şimşek

2009-09-11T13:21:00.000-07:00

Eyyüp Altun – Sona

Logos Yayınları

2. Basım

Nisan 2009 İstanbul

Daha evvel İsmet Tunç ‘Sona’ya dair etraflıca iki yazı yazdı ve hatta Eyüp Altun ile bir de röportaj gerçekleştirdi. Sayın Tunç’un kalemini ve birikimini takdir ettiğimden ayrıca roman tahliline girmeden izlenimlerimi, özellikle belirtmem gereken noktaları kaleme alacağım.

Öncelikle kitapta -2. basım olmasına rağmen- hala var olan yazım hataları beni üzdü açıkçası. Böyle yoğun bir eserin editörlüğünün, redaksiyonunun oldukça profesyonelce yapılmış olması gerekirdi.

Roman 1915 olayları etrafında filizlenip gelişen, Ermeni kızı Sona ile Türk genci Gazi’nin aşkını anlatıyor. Daha evvel böyle bir çalışmanın olmaması ve ilk basımın da, Türkiye’de konu ile alakalı oldukça çok tartışmanın yaşandığı bir döneme denk gelmesi, ‘Sona’nın yazarın ilk kitabı olması ve ilk kitabında bu konuyu işlemesi ve daha birçok etken açıkçası beni biraz önyargılı davranmaya itmişti. İlk sayfalarda gözlerim, bu önyargının dürtüklemesiyle, kendimi kanıtlayabileceğim bir arayışla sınırlamıştı okumamı. Ancak sayfalar ilerledikçe yazara karşı büyük bir hayranlık duymaya başladım çünkü ‘ben bu konuyu işleseydim, tam da böyle işlerdim’ diyebileceğim bir içerik ve üslup ile karşılaşmıştım.

Romanın geçtiği yerde yaşıyoruz biz de. Ercişliyiz. Eganisliyiz… Burada yıllardır bir Ermeni antipatisi vardı, ben öyle gözlemlemiştim. Örneğin, birine çok kızdığında büyüklerimiz ‘Ermeni oğlu Ermeni’ derlerdi. Bunun gibi çokça örnek vermek mümkün. Burada önemli olan nokta, aynı insanların 1915 olayları hakkında, sözde ya da sözde olmayan, her iki tarafın da iddia ettikleri soykırımlar hakkında ufacık bir bilgilerinin olmaması… Hiçbir tarih ‘ders kitabında’ karşımıza çıkmayan konular bunlar. Biraz bu yüzden, biraz da sanki ‘unutmamız gerekiyormuş’ gibi ilgisiziz. Bilgisiziz.

Yapıcı bir üslubumuz yoktu yakın zamana kadar. Çok şey değişti; anlayışımız farklılaştı ancak biz hala Ermenileri öldürüp kurtuluş günü kutluyoruz. Her yıl 1 Nisan’da Erciş’in Ermeni işgalinden kurtuluşu kutlanıyor. Kutlanıyor derken; temsili gruplar yapılıyor Türkiye’nin hemen her yerleşim biriminde yılın bir günü yapıldığı gibi, Ermeni askerleri, Türk askerleri diye. Çadır kuruluyor bir tane, sözde Ermeniler Türk çadırını yakıyor, kundaktaki sözde bebeği öldürüyor. Sonra Türk atlıları geliyor, temsili silahlar sıkılıyor, Ermeniler bozguna uğratılıyor ve tüm bunlar küçücük yüzlerce çocuğun gözü önünde yapılıyor ve biz alkışlıyoruz olup biteni. Kurtulduk sanıyoruz! Daha evvel bu konuda yazılar yazmamıza rağmen bu yıl da aynı kutlamanın yapıldığı haberini aldık. Kitapta sık sık vurgusu yapılan Türk-Kürt-Ermeni dostluğu, eskiden var olan huzurlu ve uyumlu, barış dolu yaşam ile yazar sanırım bizlere bu gibi konularda yaptığımız yanlışları gösteriyor. Görmemize yardımcı oluyor.

1915 olaylarının içyüzünü görmek isteyenlerin mutlaka okuması gereken bir kaynak ‘Sona’. Büyük bir birikimin eseri… Roman tarihi yanının ötesinde işlediği aşk ile de oldukça başarılı bir çalışma olmuş. Gazi ve Sona’nın, romanın sonunda ölmemesi ve birbirlerinden habersiz olmaları ise bir devam romanının sinyallerini veriyor. Açıkçası neler olacağını ben çok merak ediyorum. Bir devam için Eyyüp Altun’un kapısını aşındıracağım sanırım…

Eyyüp Altun – Sona

2009-09-11T13:18:00.000-07:00

http://edebiyatuniversitesi.ning.com/forum/topics/eyyuep-altun-sona
Eyyüp Altun – Sona

Logos Yayınları

2. Basım

Nisan 2009 İstanbul

Daha evvel İsmet Tunç ‘Sona’ya dair etraflıca iki yazı yazdı ve hatta Eyüp Altun ile bir de röportaj gerçekleştirdi. Sayın Tunç’un kalemini ve birikimini takdir ettiğimden ayrıca roman tahliline girmeden izlenimlerimi, özellikle belirtmem gereken noktaları kaleme alacağım.

Öncelikle kitapta -2. basım olmasına rağmen- hala var olan yazım hataları beni üzdü açıkçası. Böyle yoğun bir eserin editörlüğünün, redaksiyonunun oldukça profesyonelce yapılmış olması gerekirdi.

Roman 1915 olayları etrafında filizlenip gelişen, Ermeni kızı Sona ile Türk genci Gazi’nin aşkını anlatıyor. Daha evvel böyle bir çalışmanın olmaması ve ilk basımın da, Türkiye’de konu ile alakalı oldukça çok tartışmanın yaşandığı bir döneme denk gelmesi, ‘Sona’nın yazarın ilk kitabı olması ve ilk kitabında bu konuyu işlemesi ve daha birçok etken açıkçası beni biraz önyargılı davranmaya itmişti. İlk sayfalarda gözlerim, bu önyargının dürtüklemesiyle, kendimi kanıtlayabileceğim bir arayışla sınırlamıştı okumamı. Ancak sayfalar ilerledikçe yazara karşı büyük bir hayranlık duymaya başladım çünkü ‘ben bu konuyu işleseydim, tam da böyle işlerdim’ diyebileceğim bir içerik ve üslup ile karşılaşmıştım.

Romanın geçtiği yerde yaşıyoruz biz de. Ercişliyiz. Eganisliyiz… Burada yıllardır bir Ermeni antipatisi vardı, ben öyle gözlemlemiştim. Örneğin, birine çok kızdığında büyüklerimiz ‘Ermeni oğlu Ermeni’ derlerdi. Bunun gibi çokça örnek vermek mümkün. Burada önemli olan nokta, aynı insanların 1915 olayları hakkında, sözde ya da sözde olmayan, her iki tarafın da iddia ettikleri soykırımlar hakkında ufacık bir bilgilerinin olmaması… Hiçbir tarih ‘ders kitabında’ karşımıza çıkmayan konular bunlar. Biraz bu yüzden, biraz da sanki ‘unutmamız gerekiyormuş’ gibi ilgisiziz. Bilgisiziz.

Yapıcı bir üslubumuz yoktu yakın zamana kadar. Çok şey değişti; anlayışımız farklılaştı ancak biz hala Ermenileri öldürüp kurtuluş günü kutluyoruz. Her yıl 1 Nisan’da Erciş’in Ermeni işgalinden kurtuluşu kutlanıyor. Kutlanıyor derken; temsili gruplar yapılıyor Türkiye’nin hemen her yerleşim biriminde yılın bir günü yapıldığı gibi, Ermeni askerleri, Türk askerleri diye. Çadır kuruluyor bir tane, sözde Ermeniler Türk çadırını yakıyor, kundaktaki sözde bebeği öldürüyor. Sonra Türk atlıları geliyor, temsili silahlar sıkılıyor, Ermeniler bozguna uğratılıyor ve tüm bunlar küçücük yüzlerce çocuğun gözü önünde yapılıyor ve biz alkışlıyoruz olup biteni. Kurtulduk sanıyoruz! Daha evvel bu konuda yazılar yazmamıza rağmen bu yıl da aynı kutlamanın yapıldığı haberini aldık. Kitapta sık sık vurgusu yapılan Türk-Kürt-Ermeni dostluğu, eskiden var olan huzurlu ve uyumlu, barış dolu yaşam ile yazar sanırım bizlere bu gibi konularda yaptığımız yanlışları gösteriyor. Görmemize yardımcı oluyor.

1915 olaylarının içyüzünü görmek isteyenlerin mutlaka okuması gereken bir kaynak ‘Sona’. Büyük bir birikimin eseri… Roman tarihi yanının ötesinde işlediği aşk ile de oldukça başarılı bir çalışma olmuş. Gazi ve Sona’nın, romanın sonunda ölmemesi ve birbirlerinden habersiz olmaları ise bir devam romanının sinyallerini veriyor. Açıkçası neler olacağını ben çok merak ediyorum. Bir devam için Eyyüp Altun’un kapısını aşındıracağım sanırım…

John Berger - A’dan X’e John Berger Tarafından Kurtarılmış Mektuplar

2009-09-08T10:10:00.000-07:00

http://edebiyatuniversitesi.ning.com/forum/topics/john-berger-adan-xe-john

‘Evren beyne benzer, makineye değil. Hayat şu anda anlatılan bir hikâyedir. İlk gerçeklik hikâyedir. Tamircilik bana bunu öğretti.’ Xavier

Terörist bir şebekenin kurucu üyesi olmakla suçlanan, iki kere müebbet hapse mahkûm edilmiş Xavier, sevgilisi A’ida’dan gelen mektupları, hapishanenin 73 numaralı hücresinde, ranzanın karşısındaki duvara mektup gözleri yapıp, boş Marlboro kartonlarından yaptığı rafı, koli bandıyla duvara yapıştırarak biriktirir. Hapishane, şehirde yüksek güvenlikli bir başka hapishane açılınca boşaltılır. Berger, kitabında A’ida’nın gönderdiği bu mektupları ve Xavier’in habersiz olduğu, hiç okumadığı, ‘gönderilmemiş mektupları’ yayınlıyor. Mektupların birçoğunun arka sayfasında Xavier’in yazmış olduğu küçük notlar var ki yazar bunları da kitabında italik harflerle yayınlamış. Yazar gönderilmiş ve gönderilmemiş mektupların eline nasıl geçtiğini açıklamıyor. ‘Açıklarsam başkalarını tehlikeye atabilirim’ diyor. Ve nihayetinde ‘Sunuş’ bölümünü şu sözlerle bitiriyor: ‘Xavier ve A’ida şimdi her neredelerse, ölü ya da diri, Tanrı gölgelerini korusun.’

‘Bir milyar insanın içme suyu yok. Brezilya’nın bazı bölgelerinde sokakta satılan 1 litre içme suyu, 1 litre sütten daha pahalı, Venezüela’da ise 1 litre benzinden. Buna rağmen Bothia ve Ence’nin sahip olduğu iki kâğıt fabrikasının, Uruguay nehrinden günde 86 milyon litre su çekmesi planlanıyor.’ Xavier

Xavier mahkûm olmadan 3 yıl kadar önce tanışıyor A’ida ile. Birlikteliklerini bir evlilik ile taçlandıramadan, ayrılmak zorunda kalıyor bedenleri. Parmaklıklar yalnız bedeni hapseder, ruh muktedirdir güneşin yirmi dört saate yayılmış ritüeline! Gözlerden, görülenden öte, bir mucizenin ilhamı ile anlamlı kalır kelimeler, kelimeler özgür kalır, esarete sarf edilmiş her cümle ile. Her mektup ile adı yahut neden'i olmayan bir özleme ışık tutar özgürlük! Evli olmadıkları için A’ida’nın, sevdiği adamı görmesine izin vermez hapishane yetkilileri. Xavier hapse girdikten sonra, A’ida’nın yaptığı evlenme başvurularının hepsi reddedilir. Böylece, bir daha asla göremeyeceği sevgilisine ömür boyu aşkını koruyan A’ida’nın mektupları ile baş başa kalırız. Büyük bir aşktan bahsediyoruz! Evet, her aşk aslında çok büyüktür. Aşkın büyüğü küçüğü yoktur, ancak artık tanımlayamadığımız her iyi duyguya aşk demek kolayımıza geliyor ya, bu çiftin birbirlerine karşı besledikleri aşkı nitelemem gerekiyor. Büyük bir umut taşıyor A’ida. Hiçbir nedeni olmadan, hiçbir mantıklı açıklama getirmeden bekliyor.

‘Umutla beklenti arasında büyük fark var. İlk başta süreyle ilgili olduğunu düşünmüştüm, umudun daha uzaktaki bir şeyi beklemek olduğunu. Yanılmışım. Beklenti bedene ait, umutsa ruha. Fark bu. İkisi birbiriyle temas ediyor, birbirini tetikliyor ya da yatıştırıyor ama her birinin hayali farklı. Bir şey daha öğrendim. Bir vücudun beklentisi bir umut kadar uzun sürebilir. Seninkini bekleyen benim vücudumun mesela.’ A’ida

Mektupların birçoğunda Xavier ile A’ida’nın birliktelikleri süresince yaşadıklarına ayrıntıları ile tanık oluyoruz. Genç kız, yaşadıkları her şeyi tüm ayrıntıları ile hatırlamak, hatırda tutmak istiyor. Belki de Xavier’e içinde bulunduğu şartlara dayanması için gereken tüm inancını, ümidini sadece bu şekilde kazandırabileceğini hissediyor.

‘Gözler için dört ya d beş resmi sıfat var: kahverengi, mavi, ela, yeşil! Senin gözlerinin rengi Xavier.’ A’ida

Bir daha asla göremeyeceği, dokunamayacağı, sesini duyamayacağı, teninin kokusunu hep yakınında hissedemeyeceği biri, bir sevdiği, sevgilisi için öteki, tüm özgürlüğü ile ne yapabilir ki? A’ida bu aşk için o kadar çok fedakârlık yapıyor ki! Zamanla genç kızın hayatının da neredeyse dört duvar arasında geçtiğini fark ediyoruz. Her gün onlarca kişiye iyiliklerini sunduğu eczanesi ve çatı katındaki dairesi, etrafı hıncahınç dolduran sesler, tanıştığı, sohbet ettiği arkadaşları, komşuları, hiçbiri ama hiçbiri A’ida’nın ruhuna diktiği parmaklıkların ardına geçecek kadar yaklaşamıyor yalnızlığına. Aynı zamanda, Xavier’in bedenini esir alan parmaklıklar da, ruhunun şehrin dört bir yanındaki insanların sorunları ile boğuşmasına, dünyanın dört bir yanındaki haksızlıklara karşı durmasına engel olamıyor.

‘Üzerine yazdığım bu kâğıda baktığımda sesini duyuyorum. Sesler de yüzler kadar birbirlerinden farklı ama tanımlaması çok daha zor. Birine sırf tarif etmekle, sesini hiç yanılmadan tanımasını nasıl sağlayabilirim? Sesinde bekleyiş var –atlamak için trenin biraz yavaşlamasını bekler gibi. Tamam, hadi gidelim, elini ver, arkana bakma, dediğinde bile.’ A’ida

Şizofren birine dönüştüğünden şüphe etmez mi ki insan? Ya bazen, tüm umutlarının, çabalarının, sürdürdüğü aşkının tek taraflı olduğunu, sahipsiz kaldığını, hiçbir amaca hizmet etmeyeceğini düşünürse kişi? Kitabın sayfalarını çevirdikçe, mektuplar ilerledikçe A’ida’nın bir an bile bu kuşkuların herhangi birine düşmediğini görüyoruz ve sanki ona destek olmamız gerekiyormuş gibi hissediyoruz. Tamamen bir film gibi, her yeni karede aynı anda hem aşka hem de yalnızlığa göz kırpıyoruz. Birçok kez canımız acıyor sevgililerin cümleleri ile. Bir ses, bedendeki bir yara izi, bir gülüş… Yıllar sonra bir aşkın en önemli, yegâne dayanakları olarak kalabilirler mi? Bir kızın âşık kalabilmesine yetebilirler mi?

‘Seninle kafamda sürekli konuştuğum için bazen mektuplara ne yazıp ne yazmadığımı bilemiyorum.’

Üzgünüm A’ida, aşkınız o kadar büyüktü ki, o kadar çok şey öğrendim ki inancından ve seninle karşılıklı aşk(ın) hakkında konuştuğuma o kadar inandırdım ki kendimi, şimdi bu yazıyı okuyacaklara konuştuklarımızdan, aşkınızdan neleri anlatıp, neleri kendime sakladığımı bilemiyorum. Affet!

Nesrin Göçtürk Kaya - En İyi Erkek Giyotinde Can Versin

2009-09-08T10:04:00.000-07:00

http://edebiyatuniversitesi.ning.com/forum/topics/nesrin-goectuerk-kaya-en-iyi

Metropolde Bir Kadının Sessiz Çığlığı’na Uzanan Geç Kalmış Bir Yardım Eli

En İyi Erkek Giyotinde Can Versin
Nesrin Göçtürk Kaya
Yakamoz Yayınları / Sonsuz Kitap
Şubat 2009 / İstanbul
231 Sayfa

‘Sevgi bahçemin en güzel çiçeği, torunum Nazlıcan’a…’ diye, kitabını torununa ithaf ederek başlıyor Nesrin Hanım öykülerini okuruyla paylaşmaya.

Kitap ‘İlk Söz’ ile bizi karşılıyor ve ilerleyen sayfalarda 5 ayrı öykü ile baş başa bırakıyor bizi. ‘İlk Söz’ünde Kaya, öykülerini doğuran fikri yapısını, coğrafyasını paylaşıyor bizimle ve birçok okur ve eleştirmenin de katıldığı üzere, en etkili kaleme alınmış satırları bu bölümde buluyoruz. Kadın – erkek eşit(siz)liğinin ‘olan ve olması gereken’ gibi artık (ve hala) kutuplaşmış yapısından bahsediyor film kareleri gibi her cümlesini gündelik hayatın en gerçek anlarından damıtarak. Sitemlerinde yerden göğe kadar haklı Nesrin Hanım, ‘Yüzyılımızda hala bu manzaralar devam etmekte… Kadın kimlik arayışını hala tüm gücüyle sürdürmekte…’ O kadar sahici karakterler, bize hiç de yabancı durmayan o kadar çok davranış sergiliyor ki bu paralellikte, kadının kimlik arayışının biteviye hala devam ettiğini kanıtlar nitelikte…

Öyküler arasında kimi zaman dakikalarca kitabın bize sunduğu alternatif bir boyutta soluklanıp, kendimizi sorgulamamız, öz muhasebemizi yapmamız kaçınılmaz oluyor.

‘Dünyaya gelen her canlı yaşam hakkına sahiptir. Kimse bu yaşam hakkını, o canlının elinden keyfen alma hakkına sahip değildir! Bilinci oluşan her insan (erkek-kadın ayırmaksızın) kendi seçtiği yaşam biçimini yaşama hakkına sahiptir. Kimse; kaba kuvvetle, baskıyla veya öldürmekle bu gerçeği değiştiremez.’

Altının önemli çizilmesi gereken bir ifade zihnimde, ilk okuduğum günden bu yana yer etmekte. ‘Kimse, ...öldürmekle bu gerçeği değiştiremez!’ Burada, ‘öldürmekle’ sözcüğü oldukça güçlü bir ifadeye zemin hazırlamış ve yarın tamamen bilinçli bir seçiminin eseri olduğunu, bu gerçeğin ‘öldürmekle’ hakikaten değişmediğini öykülerinde ölümlerinin sonuçlarına şahit olduğumuz birçok kadın karakterin varlığı ile anlıyoruz.

Kitaba adını veren ‘En İyi Erkek Giyotinde Can Versin’ sunulan ilk öykü… İlk olarak Jean Christophe Grange’da, sonrasında, yakın zamanda Elif Şafak’ın Aşk adlı romanında gördüğüm kurgu ile oluşturulmuş bir öykü bu. Öykü, bir sebep, bir de sonuç olarak kategorize edebileceğimiz, öykü zamanının başının ve sonunun birer bölümler halinde ardı ardına dizilmesiyle oluşuyor.

‘Bil bakalım ben kimim?’
‘Ronahi… Benem aydınlığımsan!’

Kitabı okurken aldığım notlardan bazılarını yazıma dahil etmek istiyorum…

* Nevin karakteri N.G.K.! Yazarın sesini duyuyoruz Nevin’de. Onun aracılığıyla konuşuyor öyküsünde bizimle.

* Yazar, karakterlerin hemen hepsini itina ile tanıtıyor bize. Her birine apayrı bir önem veriyor, ciddiye alıyor. Temsil ettikleri değerleri yerinde vurguluyor, simgelerle zenginleştiriyor tanımlarını.

* Köy hayatını, çevresini, köyde insan yaşamını, ilişkilerini iyi biliyor, iyi anlatıyor.

* ‘… anaların gaderi gızarının çeyizidir, yazgısıdır… acıların gapısı yok ki gapatıp çekek de gidek…’

* ‘… kendi dilinde konuşuyor…’ Birçok kez aynı ifade kullanılıp, ‘kendi dilini’ deniyor. Yazar, dilin hangi dil olduğunu belirtmeliydi. Bu kullanım, sanki yazarın ‘o kendi dil’i küçümsediğini, dikkate almadığını ya da belirtmekten özellikle kaçındığını gösteriyor gibi duruyor.

* ‘Davacıyım Ya Rabbim’ adlı öyküsünden bir not:
‘Bacımın çocuk bedenini asılı buldular dilek ağacında… Sonunda asmıştı kendisini, kabul olmayan duaların sırıttığı dalların arasına… Dilek ağacından da davacıyım Ya Rabbi!’

Nesrin Hanım’ın öykülerinin en dikkat çeken yanı, oldukça sahici durmaları… Yani okur olarak sizi etkilemek için kurgulanan yaşantılar yahut duygusallığınızı değerlendirmelerinize katmanız için ağdalı ifadelere başvurmak yok. ‘Böylesi ancak filmlerde olur’ dedirtmeyen yaşantılar okuyorsunuz ve etkileniyorsunuz. Herhangi bir filmden etkilenmek gibi değil bu; bir çığlık tırmalıyor kulaklarınızı. Bir sorunun varlığı sizi ‘artık’ ciddi manada rahatsız ediyor.

Farkındalıklarınızın kadar farkındasınız?

Biz zamanın ne kadar geçtiğini takvimlerden öğrenirken, dünyanın hiç bilemediğimiz, tanımadığımız yerlerinde milyarlarca insan, zamanın bölünmüş en küçük anlarında geçmek bilmeyen dakikalarda, bizim hayal bile edemeyeceğimiz sorunlarla uğraşıyordur. Milyarlarca insanı mutlu eden milyarlarca güzel neden ve aynı sayıda insanı, öteki kutupta mutsuz eden aynı sayıda neden vardır ve biz bihaber nefes alıp veriyoruzdur. Milyonlarca insanın sesini, çığlığını duymadan, sağır kimliklerimizle metropollerde; yapayalnız! Gülmek ya da ağlamak için bizim de her gün taptaze bir nedenimiz bırakılmıştır kapımıza bir postacı tarafından. Kaderin bize sunacağına inanırız var oluş sürecimizi; benliğimizi. Mutlu etmek için hiçbir nedenimiz yoktur artır. Unutmuşuzdur; mutlu etmek için çabalamadığımız insanlar, bizi mutlu etmelerini bekleyebileceğimiz, mutluluk hayallerimizi adayabileceğimiz insanlardır. Gözyaşlarımızı kurutmanın en güzel yolu, etrafımızdaki gözyaşlarını fark etmemizden geçiyor.

Empati kurabilmekten!

Bir empati harikası olan bu kitap için yazarı kutluyorum ve zihinlerimiz bizlere oyunlarını oynamadan evvel kendisinin daha bir dizi kitap yazmasını diliyorum.

Yazar Hakkında:

Yaratılanı severim yaratandan ötürü.... 1978 yılından bu yana çeşitli dergi ve gazetelerde yazılarım yayınlandı. İ.Ü İletişim fakültesine başlayan oğlumla birlikte okudum. Oğlum diploma alırken bende Maltepe Olay Gazetesinde halkla ilişkilerde işe başladım. Köşe yazıları da yazdığım gazetemden evliliğim nedeniyle ayrıldım. Beş yıllık emeğim olan ilk romanım Metropolde bir kadının sessiz çığlığı 16/Ocak/2007 de yakamoz yayınları Sonsuz kitap tarafından piyasaya çıktı. İkinci romanım En iyi erkek giyotinde can versin yine Yakamoz yayınevi tarafından 30 ocak 2009 tarihinde piyasaya çıktı. 06 Şubat 2009 da Olay gazetesinin düzenlediği ödül gecesinde iz bırakanlar arasına girip ödül aldım. Edebiyata aşık birisi olarak okumaktan ve yazmaktan hiç vazgeçmedim. Öğrendiğim her bilgi, birikimlerime eklenmeye devam ediyor. Şu anda üçüncü romanımın hazırlıklarıyla ilgilenirken saygın bulduğum edebiyat siteleriyle de yazdıklarımı paylaşıyorum.
Sevgiyle:)) N.G.Kaya

Şadırvan - Burhan Şahiner

2009-09-08T10:00:00.000-07:00

ŞadırVan

Burhan Şahinerhttp://edebiyatuniversitesi.ning.com/forum/topics/sadirvan-burhan-sahiner

Mart 2009

Erciş / Van

Gittikçe yalnızlaştığımı hissediyorum uzun zamandır. İnsan dediğin büyüdükçe yalnız kalıyor demek ki. Ötekilerden sakladığımız şeylerin sayısı habire artıyor. Sırlarımız sırtımızdaki kamburu acımasızca yüklüyor. Saklıyor ve saklanıyoruz. Çocukken oynadığımız saklambaç gibi değil; ötekiler bizi bulsun diye değil kimselerin tanımadığı, bilmediği tenhalarda koşuşumuz. Paylaşmaktan korktuğumuz çok şeyimiz oluyor büyüdükçe. Duygularımız örneğin; çocukluk sevgisinin kıskançlığının yerini aşk alıyor, kin alıyor. Ve biz aşkı da kini de içimize gömmek ihtiyacını hissediyoruz. Malımız mülkümüz mesela; ötekilerden uzak tutarak koruyoruz. Zamanla etrafımda kimseciklerin kalmadığını fark edeceğim. Kendimi gitgide yalnızlaştırdığımı… Ve aynı anda yalnızlığa sataşacak, ona kızacağım.

Büyük bir yalnızlığın boynunu bükmüş olduğu ve bu yalnızlığa direnen, baş kaldıran bir şairin dizeleri üzerinde çalışacağım ilerleyen sayfalarda. Burhan Şahiner’in Şadırvan adlı eserini tanıtmaya çalışacağım.

Bize miras kaldı, sazı Emrah’ın.

Şimdi bizde tüter, közü Emrah’ın.

Bir şehri en özel kılan öğe, şüphesiz kültürün fırça darbeleriyle farklılaşmış insandır! Her şehrin, halkının dilinden düşürmediği delileri, esnafları, sanatçıları vardır. Bu kişiler sayıca ne kadar çok ise, şehir de genellikle o denli renkli bir sosyal hayata sahiptir. Şair, doğup büyüdüğü topraklarda üç nesildir torunlardan torunlara aktarılan, şahit olunan şahsiyetleri büyük bir özveri ile, mükemmel, her dizesi apayrı bir bütünlük içeren bir şiir içerisinde, şehrin bütünlüğünü yansıtır bir mahiyette aktarıyor okuruna. Bunlardan bir kısmını ben de çokça dinledim ve hatta birkaçını çok defalar görme şansını elde ettim. Şiiri okuyunca, bu kişilerin hemen hiçbirini tanımasanız bile, ‘bir şehir bu kadar mı hayranlıkla anlatılır’ diye düşünmekten alıkoyamayacaksınız kendinizi ve kimi esnaf, kimi sanatçı, kimi ise deli olan bu kişilere karşı ufaktan bir sempati duyacağınızı düşünüyorum.

Ercişli Şahsiyetler:

Eyüp Dayı / Yırcı Memo / Veli Dayı / Çetin Usta / Zurnacı İskano / Rahmetli Encılo/ Şeref Abe / Ceydet Bay / Pineci Abdullah / Bala Esan / Ahmet Erdoğan / Turan Ayıboğan / Kadir Dayı / Yıldırım Usta /Baba Adnan / Ahmet Çavuş / Muhtar Mehmed / Şerbetçi berber Maşallah / Bilgin Çapanoğlu / Melebro /Kelle-paça İsmet / Hakkı Emmi / Cici Berber /Hacı Şeref / Sütçü Sıdık / Kasatro / Hamit Düz / Lal Eko / Ecat Abe / Gınne / Tahir / Pijamalı bakkal / Foto Zabıt

Kırk senelik tavuk şimdi olmuş dürüm,

Halbuki ne doyumsuz lezzetler vardı.

Bilmirem ne ettik te bağlar bize darıldı.

Ahmet Çavuş bizim için veliydi,

Martıya guu de diyen de verdiği öğütler vardı.

Tandırdan çıkan alev diyesen şömineydi.

Kar, boran, soğuk kimin ne hemineydi,

Evladını saran sıcak kucaklar vardı.

Babam şimdiki nesil internetlerden çıkmiyi,

Selam da verisen dönüp yüzen bakmiyi.

Bırakın ‘Burhan’ı öz babasını bile takmiyi,

Halbuki Erciş’te ne güzel ahlaklar,

Ne güzel adamlar vardı.

Bazı şiirler ifade ve içerik açısında oldukça zayıf kalmış. Anlatılan bir hikâye var sanki. Duygudansa, yaşantı, olay örgüsü ön planda… Duyguyu işlemeye kalktığında ise ifadeleri zayıf ve çok genelde kalmış. Özele in(e)memiş. Özel hissettir(e)memiş. Yaşantının ön planda olması şairin oldukça deneyimli, görmüş geçirmiş kimliğini ön planda tutuyor. Erciş ile ilgili hemen her şeye, geleneklere ve şahsiyetlere büyük bir ilgisi, saygı ve sevgisi ve özlemi var. Özlem çok doğru, çünkü yaşantı ciddi manada değişmiş halde dünyanın dört bir yanında olduğu gibi. TV, internet iletişimi saniyeler altında bir hızda tutan sanal sistemler yüzyılların birikimi olan gelenekler ile aramıza hızdan örülmüş bir duvar örüyor, ördü. Son iki nesildir, kültürsüzleşiyoruz, kültürümüzü yitiriyoruz.

Metafor yoksunu bir üslubu var. Erciş lehçesini içeren şiirlerle lehçeyi içermemesine rağmen Erciş’e ait konuları işleyen şiirlerde, öteki şiirlerden çok ustaca kurulmuş ses uyumları var.

Kitabın en güzel şiiri ‘Ne Belangazlığnan Böyümüşüğ’… Bu şiirde alıntılamak, yazım içerisinde okura sunmak istediğim dörtlükler aradım şiiri ikinci kez bu niyetle okudum ama neredeyse tüm dörtlüklerin altını çizdiğimi işaretlediğimi fark ettim. Hiçbir düşüklük yok ifadelerde, şiirin bütünlüğünü bozan hiçbir bölüm yok.

Halımıza bakıp ta sakına hor görmiyesen,

Biz zemherinen, kara kışnan böyümüşüğ.

Peşimizden söğmeğli laf demiyesen,

Zaten bedduvanan, gargışnan böyümüşüğ.

Balalar-gedeler toplanıp oynardilar lepbik,

Birbirlerine vurardilar; gumbuknan, tepbik.

Kazlar bicek çıkarırdilar çalardilar şepbik,

Hıdrelleznen, gırçonan, biceknen böyümüşüğ.

Nerde eski şileler, eski çorttilar hani?

Hani yayığta yayılan, soğuk yayla ayrani?

Daha kimse pişirmiyi ne keşkek ne borani,

Halbuki biz heliseneni keledoşnan böyümüşüğ.

Ne biçim şiirdir diye kurcalamayın,

Bi daha okumam, boşa ucarlamayın.

Bunun gibisini başkası yazamaz sanmayın,

Bir Ercişliyığ; Emrahın şiirleriyle böyümüşüğ.

Kızlar baharın giderdiler kengere, cağa,

Erkeklerde şitil ekerdığ bostana, bağa.

Vula ‘Burhan’ bunları anlat oğul, uşağa,

De biz ne belengazlığnan, ne ataşnan böyümüşüğ.

Ercişli olmayan, ulusal çaptaki okura, kültürel öğelerden, yaşantılardan birkaçını açıklamak istiyorum:

Kırtlama Çay: Şekerin dilaltına yerleştirilmesiyle çay içilmesine verilen addır.

Fanti: Şimdiki çocukların adını bile bilmediği bir oyun. Kibrit kutularını ikiye bölüp kart haline getirerek oynardık.

Şor Balığ: Yalnızca Van Gölü’nde yaşayan İnci Kefallerinin tuz ile kurutulduktan sonraki halidir. Köz üzerinde pişirilip, Erciş üzümü ile yenir.

Harmahozan: Efsanevi bir yaratık… Uyumayan ve yemeklerini yemeyen, yaramazlık yapan çocuklara ‘söz dinletmek’ için annelerin çocuklarına abartılı ses tonlarıyla anlattıkları bir canavar…

Ercişli Türk Halk Müziği Sanatçısı Celal Yarıcı Burhan Şahiner’in birçok eserini seslendirmiş. Bunlardan birkaçı, Oğula Nasihat, Evlenirem, Sevenleri Kavuşturun olarak sıralanabilir.

Vasıfsız Düz İşçi adlı şiir bambaşka bir üslup ve tat içeriyor. Şairin haykırışını nasıl da yumuşak bir kalıba döktüğünü dizelerinde gelin birlikte görelim:

Ulan gözünü sevdiğimin zeytin, ekmeği…

Akşam paydosunda,

Toz ile karışık tuzlu terim

Pul pul olup yapıştı mıydı?

Güneşten yanan yanaklarıma;

Yorgunluk ayağımdan tırmanıp

Beynime vurdu muydu?

İmanım hakkı için

Kuzu çevirme gibi görünüyorsun gözüme.

Maraba yemeği, amele yemeği,

Yani benim yemeğim.

Hani az da emeğin yok bende.

Dile kolay, son on yıldır her gün,

Hem de üç öğün, kahrımı çekiyorsun.

Ben senden bıkmadım ama seni bilmem.

Olur ya, belki sen sitemdesin,

Zengin sofrasında,

Sosyete mutfağında;

Bir kristal kavanozda,

Ya da cevizden işlemeli

Bir tabakta olmadığın için.

Olur ya…

Benimki de laf mı babo?

Ekmek, zeytin sitem eder mi ki?

Hele benim ekmeğim, zeytinim.

Anamın ak sütü gibi, saf, temiz, helal…

Günde on öğün yesem doymam.

Yedikçe yiyesim gelir.

Niye yemeyeyim ki?

Helal lokmam değil mi?

Hangi tüyü bitmemiş çocuk,

Hangi yetim, hangi öksüz;

Kim, kim benden hesap sorabilir?

Ne çaldım, ne de çırptım.

Kazandım babo, kazandım.

Hem de dişimle tırnağımla.

Zaten onun için

Marabayım, ameleyim,

Yani vasıfsız düz işçiyim…

Şahiner oldukça gerçekçi şiirler yazıyor. Hayal dünyasını ifade eden neredeyse hiçbir şiiri yok. Tespitleri, sunduğu ikilemleri çok yerinde... Tam bir ağabey nasihati tadında deyişleri…

Bir tike ekmeği, aramızda bölerdik,

Dertten değil, zevkten türkü söylerdik.

Hacivat’la Karagöz’e kahkahayla gülerdik,

Şimdiler Recep Üvedik’e bile gülemiler.

Deli Yüreği, Kosovalısı, Kurtlar Vadisi var,

Selenası, Nanası, Bücür Cadısı var.

Zamane uşağlarının hepsinin dadısı var,

Anneye valide diyiler, ana bile diyemiler.

Hep ekranda evlenenler, boşananlar,

Birbirlerinden nefret edenler, hoşlananlar.

Herkesin gözünün önünde yaşananlar,

Ondan mıdır, şimdikiler kimseyi sevemiler?

…..

Ağam, paşam derler maldan ederler,

Yiğit, cesur derler candan ederler.

Verirsin seni baş tacı ederler,

Vermezsen yol diye ezip geçerler.

……….

Torpil, torpil, ah torpil,

Karıncayı etmişsin fil.

Fakülte mezunları,

Sayende olmuş cahil.

ŞadırVan, her Ercişlinin okuması gereken bir eser bence. Aynı zamanda Ercişli olmayan okurun da, apayrı bir tat alarak okuyabileceği bir eser…